Wikimedia, AI eğitimi ile içerik aktarımına ayrı telif ölçütü istiyor

Wikimedia Vakfı, yapay zeka eğitimi ile bir soruya cevap verirken kaynak metinleri yeniden sunmanın aynı telif istisnasıyla değerlendirilmesine karşı çıkıyor. Wikipedia’yı işleten vakıf, OpenAI ve Microsoft’un taraf olduğu davada model eğitiminin adil kullanım sayılabileceğini, içerik aktaran yanıtların ise kaynakların lisans koşullarına uyması gerektiğini savunuyor.

New York Times’ın 2023’te açtığı davanın da bulunduğu 12 dosya New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesinde birleştirildi. Tartışılan adil kullanım, telifli bir eserin bazı koşullarda hak sahibinden izin alınmadan kullanılabilmesine imkan tanıyor. Wikimedia’nın 29 Ekim tarihli dosyası, mahkemeye uzman görüşü sunmak için izin başvurusu ve ekindeki amicus metninden oluşuyor. 30 Ekim’de duyurulan bu girişim bir mahkeme kararı değil; vakıf iki taraftan birinin bütün savunmasını üstlenmiyor.

Aynı içerik, iki farklı kullanım

Vakfın önerdiği ayrımda eğitim, çok sayıda eserden örüntüler öğrenip kaynaklardan farklı bir araç oluşturmak için kullanılıyor. Bu aşamada adil kullanımın geçerli olabileceğini savunuyor. RAG ve benzeri yöntemlerde ise sistem, kullanıcının sorusunu yanıtlarken dış kaynaklardan bilgi getiriyor. Wikimedia, telifli içeriğin bu yolla alınıp yeniden sunulmasının aynı istisnaya otomatik olarak sokulmamasını istiyor.

Wikipedia metinlerinde uyulması istenen lisans CC BY-SA 4.0. İçeriği üretenlere atıf yapılmasını ve uyarlamaların aynı lisansla paylaşılmasını gerektiriyor. Vakıf, metinlerin herkese açık olmasının bu koşulları ortadan kaldırmadığını vurguluyor.

Bu dava Wikipedia’yı neden ilgilendiriyor?

Wikipedia’yı geliştiren gönüllüler, haberler ve araştırmalar gibi güvenilir dış kaynaklara ihtiyaç duyuyor. Vakfın hukuk direktörü Stephen LaPorte’a göre yapay zeka şirketlerine sınırsız bir telif istisnası tanınması, yayıncıları daha fazla içeriği erişim engellerinin arkasına taşımaya itebilir. Bu da gönüllülerin kullanabileceği kaynakları azaltabilir. Tersine, eğitimde istisnanın aşırı dar tutulması yüksek lisans maliyetlerini karşılayamayan açık kaynak geliştiricileri dışarıda bırakabilir.

Vakıf ayrıca eğitim ya da yanıt üretimi için veri toplanırken kamuya açık API sınırlarına veya Enterprise hizmetinin koşullarına uyulmasını istiyor. Altyapı yükü, daha önce OpenAI ajanlarıyla ilişkilendirdiği izinsiz işlemlere yönelik incelemesinde de gündeme gelmişti; o incelemede sistem veya veri ihlali tespit edilmediği açıklanmıştı.