Japon ses sanatçılarından AI seslerine izin ve ücret şartı

Japonya Oyuncular Birliği, ses sanatçılarının seslerinin üretken yapay zekayla kullanılmasına yönelik yeni ilkeler yayımladı. Yaklaşık 2.600 oyuncu ve seslendirme sanatçısını temsil eden birliğin 15 Ekim'de duyurduğu rehber; eğitim, ses üretimi ve kullanım aşamalarında önceden izin alınmasını, sanatçılara uygun ücret ödenmesini ve çok dilli dublajın ayrıca ele alınmasını istiyor.

Bu metin, Japonya'nın çıkardığı yeni bir yasa değil. Birlik, sesin korunmasında mevcut hukuki düzenlemeleri yetersiz bulduğunu belirterek yapımcılar, yapay zeka geliştiricileri ve diğer sektör paydaşları için kendi ilkelerini ortaya koyuyor. Ayrıca ses üzerindeki hakların yasayla korunması için girişimlerini sürdüreceğini açıklıyor.

Ses kaydı için verilen izin, sınırsız AI izni değil

Rehber, eğitim ve analiz, dijital sesin oluşturulması ve belirli projede kullanılması için ayrı, açık ve yazılı onay öngörüyor. Başka proje veya yeni sezondaki kullanım için yeniden onay isteniyor; gelecekteki bütün kullanımları tek seferde kapsayan izinler kabul edilmiyor.

Ücretlendirmede de normal oyunculuk ücretinden ayrı başlıklar var: eğitim ve geliştirme, üretilen sesin kullanımı, reklam gibi ek kullanımlar ve çok dilli kullanım. Rehber sabit bir tarife ilan etmiyor; ücret ve koşulların önceden görüşülüp yazılı sözleşmeye bağlanmasını istiyor. Taraflar ücrette anlaşamazsa AI kullanımına başlanmamasını öngörüyor.

Oyun ve dublaj üretimi açısından önemli noktalardan biri de dil değişikliği. Japonca performansın yapay zekayla başka dillere aktarılmasında her dil için ayrı onay isteniyor. Birlik, bu süreçte oyuncunun yorumunun ve kültürel bağlamın bozulmamasını da önemsiyor.

Vefat eden sanatçılarda istisna dar tutuluyor

Rehber, vefat eden sanatçıların AI seslerinin oluşturulmasına veya kullanılmasına ilke olarak karşı çıkıyor. İstisna, ölüm tarihinde yapımına başlanmış devam eserleri veya sanatçının hayattayken kabul ettiği projelerle sınırlı. İnsan bir sanatçıya devrin nesnel olarak mümkün olmadığı asgari kapsam, yasal mirasçılar ile eski ajansın önceden yazılı izni ve mirasçılara en az hayattayken uygulanan düzeyde ücret şartları aranıyor.

Sanatçının hayattayken dahil olmadığı yeni eser, reklam ve diğer projelerde kullanım ise rehberde kabul edilmiyor. Dolayısıyla aileden izin alınması, tek başına sınırsız bir dijital ses kullanımı anlamına gelmiyor.

Oyun sektöründeki benzer tartışmalar, ABD’de SAG-AFTRA’nın yerelleştirme anlaşmasındaki yapay zeka korumalarında da gündeme gelmişti. Japonya Oyuncular Birliği’nin rehberi ise ayrı bir girişim; bu sözleşmenin Japonya’ya uygulanması anlamına gelmiyor.