E-Spor bağımlılık mı? TBMM'de tartışılan araştırma

TBMM Dijital Mecralar Komisyonu, dijital dünyanın çocuklar üzerindeki etkilerini ele aldı. Toplantıda akademisyenler araştırma sonuçlarını komisyon üyeleriyle paylaştı. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Sağlık Bilimleri Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Orhan Koçak'ın sunumu ise özellikle bir cümleyle gündemin merkezine oturdu:

E-spor adında bir spor türedi, spor diye yutturuluyor maalesef, ciddi bir risk.

Koçak'ın bu değerlendirmesi, 5 bin gençle yürütülen kapsamlı bir araştırmaya dayanıyor. Çalışmada katılımcılara aile ilişkileri, fiziksel aktivite alışkanlıkları, sosyal ve kültürel etkinliklere katılımları sorulmuş; bu değişkenlerin akıllı telefon ve internet kullanımıyla nasıl bir ilişki içinde olduğu ölçülmüş.

Araştırma ne diyor?

Bulgular, aile bağının belirleyici rolünü açıkça ortaya koyuyor. Aileyle ilişkileri güçlü olan gençlerde hem dijital platform kullanımının belirgin biçimde düştüğü hem de genel iyilik halinin yükseldiği görülmüş. Fiziksel, eğitsel ve dini aktivitelerin de benzer koruyucu işlev gördüğü tespit edilmiş.

Koçak, iletişim odaklı grup aktivitelerini ve e-sporu "riskli alanlar" olarak tanımlıyor. Online ortamdaki sosyal etkileşimi ise "abur cubur yemeğe" benzetiyor: Kısa vadede doyurucu görünen ama ruhsal gelişime katkısı olmayan, hatta zarar veren bir beslenme modeli. Araştırmada spor liselerinde akıllı telefon bağımlılığının yok denecek kadar az olduğu da dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkıyor.

Komisyonda paylaşılan ikinci bir çalışma daha var. 1.200 kişilik örneklemle kurulan modelleme, sosyal ağ kullanımı ve çevrimiçi oyun bağımlılığının bireyleri giderek yalnızlaştırdığını gösteriyor. Koçak, bu yalnızlaşmanın intihar düşüncesiyle doğrudan ilişkili olduğunu vurguluyor. Dünyada her yıl yaklaşık 800 bin kişinin hayatını kaybettiği intihar vakalarının son yıllarda dijital platformların etkisiyle daha da arttığını da aktarıyor.

E-spor tartışması

Koçak'ın e-spor değerlendirmesi, yasanın gündeme geldiği dönemde ayrı bir tartışma başlatıyor. TBMM'den geçen düzenlemede oyun platformlarına ciddi yükümlülükler getirildi; ancak e-sporun bağımlılık bağlamında nasıl ele alınacağı henüz netleşmiş değil. Profesyonel e-spor organizasyonları ile kontrolsüz oyun kullanımı arasındaki farkın nasıl belirleneceği, ilerleyen dönemde tartışılmaya devam edecek bir alan olarak görünüyor.

Komisyon Başkanı Nazım Elmas ise toplantıda süreci yalnızca yasaklar üzerinden değil, doğru rehberlik ve dijital okuryazarlıkla yönetmenin daha isabetli bir yaklaşım olduğunu belirtti. Dijital okuryazarlığın okul müfredatlarında daha etkin yer alması gerektiğini de önerdi.